Lãi suất huy động vừa vượt 10%. Cho vay mua nhà lên tới 14%.
Và đây là điều kỳ lạ: tôi không thấy lo.
Cái thị trường đang lộ ra
Lãi suất tăng không tạo ra vấn đề. Nó chỉ làm lộ ra những vấn đề đã có từ trước.
Người đang vay tiền để mua cổ phiếu với kỳ vọng giá tăng nhanh hơn lãi suất — giờ đang tính lại. Người đang ôm bất động sản bằng đòn bẩy 70–80%, kỳ vọng thanh khoản cao — giờ đang tính lại. Người mua vì sợ bỏ lỡ, không phải vì hiểu giá trị — giờ đang tính lại.
Lãi suất không phá hủy tài sản. Nó chỉ định giá lại rủi ro — thứ mà thị trường đã định giá sai trong nhiều năm lãi suất thấp.
Tôi đã ngồi yên trong đợt thị trường điều chỉnh mạnh gần nhất. Không phải vì tôi dũng cảm hơn ai. Mà vì không có khoản vay nào đang chạy đua với lãi suất của tôi.
Đòn bẩy và ảo giác về tốc độ
Có một tư duy rất phổ biến trong giới đầu tư Việt Nam: dùng đòn bẩy để “tối ưu vốn”.
Nghe hợp lý. Vay 10%/năm, đầu tư kỳ vọng 20%/năm — chênh lệch 10% là lợi nhuận “miễn phí”. Toán học đúng. Nhưng toán học đó chỉ đúng nếu kỳ vọng 20% là chắc chắn, và tài sản không giảm giá trong thời gian vay.
Khi lãi suất vay lên 14%, toán học đó đòi hỏi kỳ vọng lợi nhuận phải ở mức 25–30%/năm chắc chắn mới còn “tối ưu”. Không có loại tài sản nào ở Việt Nam hiện tại đang đưa ra con số đó với mức độ chắc chắn đủ để vay.
Buffett không bao giờ dùng đòn bẩy cá nhân để mua cổ phiếu — dù ông có thể vay với lãi suất thấp hơn bất kỳ ai. Không phải vì ông không biết toán. Mà vì ông biết rằng thị trường có thể phi lý lâu hơn tài khoản của bạn có thể chịu đựng.
Đòn bẩy không rút ngắn con đường đến tài sản. Nó chỉ rút ngắn thời gian bạn có quyền ngồi yên.
Lãi suất 10% huy động — thực ra là tín hiệu gì?
Lãi suất huy động vượt 10% có nghĩa là hệ thống ngân hàng đang cần tiền thật.
Trong môi trường đó, tiền mặt trở nên có giá trị thật. Không phải vì giữ tiền mặt là chiến lược đầu tư — mà vì người cầm tiền mặt là người duy nhất có quyền lựa chọn khi tài sản bắt đầu được bán với giá hợp lý hơn.
Tôi đã từng bán một khoản đầu tư bất động sản vào đầu 2023 — không phải vì thấy đỉnh, mà vì định giá lúc đó không còn đủ margin of safety. Tiền đó nằm yên gần một năm. Nhiều người hỏi tôi tại sao không tái đầu tư ngay.
Câu trả lời đơn giản: chưa thấy gì đủ rẻ để xứng đáng từ bỏ quyền lựa chọn.
Lãi suất 10% huy động bây giờ có nghĩa là khoản tiền mặt đó đang được trả thêm 10%/năm trong khi tôi chờ. Không tệ cho một khoản “không làm gì”.
Điều tôi đã chọn làm khác — và điều xảy ra
Khoảng 3 năm trước, tôi đã dừng hoàn toàn việc vay để đầu tư — dù lúc đó lãi suất còn thấp và nhiều người xung quanh đang dùng margin để tăng tốc.
Quyết định đó khiến tôi bỏ lỡ một phần đà tăng của 2021. Tôi biết điều đó.
Nhưng nó cũng có nghĩa là khi thị trường điều chỉnh mạnh vào 2022 và lãi suất bắt đầu leo thang, tôi không bị buộc phải bán bất cứ thứ gì. Không có margin call. Không có áp lực thanh khoản. Không có đêm mất ngủ vì tính toán xem lãi suất tháng sau sẽ ăn vào vị thế bao nhiêu.
Tôi chọn ngủ ngon hơn chọn tốc độ. Và hoá ra ngủ ngon cũng là một lợi thế đầu tư — vì nó giữ cho quyết định của tôi không bị cảm xúc chi phối. Đây chính xác là sai lầm tâm lý mà hầu hết nhà đầu tư mắc phải khi có áp lực tài chính.
Thị trường này cần gì từ bạn?
Không cần làm gì đặc biệt.
Nếu bạn không có đòn bẩy — đây là lúc tốt để đánh giá lại danh mục với đầu óc bình tĩnh, không bị áp lực.
Nếu bạn đang có đòn bẩy — đây là lúc cần trung thực với bản thân về chi phí thực của nó, không phải chi phí bạn kỳ vọng.
Nếu bạn đang cầm tiền mặt — đây không phải lúc vội vã. Lãi suất cao tạo ra áp lực lên tài sản. Áp lực đó cần thời gian để hiện ra trong giá. Sự kiên nhẫn bây giờ không phải là thụ động — nó là chiến lược.
Thị trường lãi suất cao không phá hủy cơ hội. Nó chỉ đẩy chúng về phía người không cần vội.
Kỷ luật thầm lặng. Giá trị tích lũy.
Quietvc 
Bình luận về bài viết này